Laboratuvarda Kimyasal Depolama: Uyumsuz Kimyasallar, Etiketler ve Dökülme

Laboratuvar kazalarının önemli bir kısmı deney sırasında değil, kimyasalların yanlış depolanmasından kaynaklanır. Birbirine yakın konan iki uyumsuz kimyasal, bir sızıntı ya da kırılan şişeyle tehlikeli bir tepkimeye girebilir. Bu yazıda kimyasalların güvenli depolanması, etiketlerin doğru okunması ve dökülme anında yapılacaklar üzerine pratik bir rehber bulacaksınız.

Birlikte depolanmaması gereken kimyasal grupları

• Asitler ve bazlar: Karıştıklarında şiddetli ısı açığa çıkar; ayrı raflarda ve ayrı sızıntı kaplarında tutulmalıdır.
• Oksitleyiciler ve yanıcı/organik maddeler: Nitratlar, peroksitler ve permanganatlar; çözücüler, yağlar ve kâğıt gibi yanıcı malzemelerden uzak tutulmalıdır.
• Suyla tepkimeye giren maddeler: Sodyum, potasyum gibi alkali metaller ve bazı hidrürler; sulu çözeltilerden ve nemden uzakta saklanmalıdır.
• Siyanür ve sülfür tuzları ile asitler: Temas ettiklerinde zehirli gaz açığa çıkabilir.
• Parlayıcı sıvılar: Isı ve kıvılcım kaynaklarından uzakta, bu amaçla üretilmiş dolaplarda tutulmalıdır.

Etiketi ve güvenlik bilgi formunu okumak

Kimyasal ambalajlarındaki kırmızı çerçeveli GHS piktogramları maddenin tehlike sınıfını gösterir: patlayıcı, yanıcı, oksitleyici, basınçlı gaz, aşındırıcı, akut toksik, sağlık tehlikesi, zararlı/tahriş edici ve çevreye zararlı. Daha ayrıntılı bilgi ise Güvenlik Bilgi Formu (SDS/MSDS) içindedir. 16 bölümden oluşan bu formda depolama açısından en önemli bölümler şunlardır:

• Bölüm 2: Zararlılık tanımlaması
• Bölüm 7: Elleçleme ve depolama koşulları
• Bölüm 8: Maruziyet kontrolleri ve kişisel koruyucu ekipman
• Bölüm 10: Kararlılık, tepkime ve kaçınılması gereken maddeler

Raf ve dolap düzeni için pratik kurallar

• Aşındırıcı sıvıları göz hizasının üstündeki raflara koymayın; büyük şişeleri alt raflarda tutun.
• Her grubu ayrı bir sızıntı tepsisine yerleştirin; tepsi, en büyük şişenin hacmini alabilmelidir.
• Işığa duyarlı maddeleri amber şişede ve kapalı dolapta saklayın.
• Alfabetik değil, uyumluluk grubuna göre dizin; ardından grup içinde alfabetik sıralayın.
• Açılış tarihini etikete yazın ve envanteri en az yılda bir gözden geçirin; tarihi geçmiş ve etiketi okunmayan kimyasalları atık prosedürüne göre ayırın.

Hangi kimyasal hangi dolapta?

• Genel kimyasallar, asit ve bazlar: Kilitli, havalandırma çıkışlı ve sızıntı tutucu tabanlı kimyasal saklama dolabı.
• Parlayıcı ve yanıcı sıvılar: EN 14470-1 standardına göre test edilmiş, yangın anında içeriği belirli bir süre koruyan yangına dayanıklı dolap.
• Buhar çıkaran işlemler: Şişe açma, aktarma ve karıştırma işlemleri çeker ocak içinde yapılmalıdır.

Dökülme olursa ne yapılmalı?

1. Çevredeki kişileri uyarın ve gerekirse alanı boşaltın.
2. Maddenin ne olduğunu ve SDS’sini kontrol edin; büyük veya çok tehlikeli dökülmelerde müdahale etmeyin, yetkiliye haber verin.
3. Uygun eldiven, gözlük ve önlük giyin; parlayıcı maddede ateş kaynaklarını kapatın.
4. Dökülmeyi dıştan içe doğru emici malzemeyle çevreleyip toplayın.
5. Toplanan malzemeyi etiketli atık kabına koyun ve olayı kayda geçirin.

Kimyasal depolama ve güvenli çalışma için ihtiyaç duyduğunuz dolap ve çeker ocak modellerini yukarıdaki bağlantılardan inceleyebilir, laboratuvarınıza uygun çözüm için bize ulaşabilirsiniz.