Mikrobiyoloji Laboratuvarı Nedir? Biyogüvenlik Seviyeleri ve Gerekli Cihazlar

Mikrobiyoloji laboratuvarı, bakteri, mantar, maya ve virüs gibi mikroorganizmaların üretildiği, tanımlandığı ve incelendiği laboratuvardır. Hastane laboratuvarlarında enfeksiyon etkeninin bulunması, gıda ve su analizlerinde mikrobiyolojik uygunluğun kontrolü, ilaç ve kozmetikte sterilite testleri ve üniversitelerde araştırma bu laboratuvarlarda yapılır. Bir mikrobiyoloji laboratuvarı kurulurken ilk karar, hangi mikroorganizmalarla çalışılacağına göre belirlenen biyogüvenlik seviyesidir.

Biyogüvenlik seviyeleri (BSL)

• BSL-1: Sağlıklı insanda hastalık yapması beklenmeyen, iyi tanımlanmış mikroorganizmalar. Eğitim laboratuvarları tipik örnektir; standart iyi laboratuvar uygulamaları yeterlidir.
• BSL-2: Orta düzey risk taşıyan etkenler. Çoğu klinik, gıda ve su mikrobiyolojisi laboratuvarı bu seviyededir; aerosol oluşturabilecek işlemler biyogüvenlik kabininde yapılır.
• BSL-3: Solunum yoluyla bulaşabilen ve ciddi hastalık yapabilen etkenler. Yönlendirilmiş hava akışı, giriş kontrolü ve özel tesis tasarımı gerekir.
• BSL-4: En yüksek riskli etkenler; tamamen kapalı sistemler ve özel tesisler gerektirir.

Laboratuvar yerleşimi: temizden kirliye tek yönlü akış

İş akışı, temiz alandan (besiyeri hazırlama, sterilizasyon sonrası malzeme) kirli alana (numune kabul, ekim, inkübasyon) doğru tek yönde planlanmalıdır. El yıkama lavabosu çıkışa yakın olmalı, kirli malzeme sterilize edilmeden laboratuvar dışına çıkmamalıdır. Yüzeyler kolay temizlenebilir ve dezenfektana dayanıklı malzemeden seçilmelidir.

Mikrobiyoloji laboratuvarında gerekli cihazlar

• Biyogüvenlik kabini: Ekim ve aerosol oluşturabilecek işlemlerde kullanıcıyı, numuneyi ve çevreyi korur. BSL-2 laboratuvarlarında genellikle Class II A2 kabin kullanılır.
• İnkübatör: Kültürleri sabit sıcaklıkta üretir. Ortam altı sıcaklık gerektiren çalışmalar için soğutmalı inkübatör tercih edilir.
• Otoklav: Besiyeri, malzeme ve atıkları basınçlı buharla sterilize eder.
• Etüv: Cam malzemelerin kurutulması ve kuru hava sterilizasyonu için kullanılır.
• Laminar flow kabini: Kullanıcı koruması gerekmeyen, yalnızca ürün ve numunenin korunması gereken işler içindir.
• Su banyosu: Besiyeri eritme ve numunelerin belirli sıcaklıkta bekletilmesi için kullanılır.
• Mikroskop, santrifüj ve vorteks: İnceleme, ayırma ve karıştırma işlemleri için temel cihazlardır.
• Derin dondurucu: Stok kültürlerin ve numunelerin uzun süreli saklanması için kullanılır.

Kurulumdan önce netleştirilmesi gerekenler

1. Hangi mikroorganizma gruplarıyla çalışılacak ve hangi biyogüvenlik seviyesi gerekiyor?
2. Günlük numune sayısı ne kadar; inkübatör ve otoklav kapasitesi buna yetecek mi?
3. Akreditasyon veya denetim kapsamında sıcaklık kaydı ve kalibrasyon gerekiyor mu?
4. Havalandırma, elektrik ve su altyapısı cihazların ihtiyacını karşılıyor mu?

Arteva biyogüvenlik kabini, inkübatör, etüv ve su banyosu modelleri Türkiye’de üretilir. Laboratuvarınızın ölçüsüne ve çalışma kapsamına uygun ekipman listesi için bize ulaşabilirsiniz.