Laboratuvarda Çözelti Hazırlama ve Molarite Hesabı
Bu bilgilendirme yazısıdır. Model, ölçü ve fiyat bilgileri için balon joje sayfamızı inceleyin.
Analiz sonucunun doğruluğu çoğu zaman, analizden önce hazırlanan çözeltinin doğruluğuna bağlıdır. Yanlış hesaplanan bir konsantrasyon, en iyi cihazla yapılan ölçümü bile geçersiz kılar.
Temel konsantrasyon birimleri
| Birim | Tanım |
|---|---|
| Molarite (M) | 1 litre çözeltideki çözünenin mol sayısı |
| Normalite (N) | 1 litre çözeltideki eşdeğer gram sayısı (M × tesir değerliği) |
| % (m/v) | 100 mL çözeltideki çözünenin gram miktarı |
| ppm (mg/L) | 1 litre çözeltideki çözünenin miligram miktarı |
Katıdan molar çözelti: hesaplama
Gerekli kütle (g) = Molarite (mol/L) × Hacim (L) × Mol kütlesi (g/mol)
Örnek: 500 mL 0,1 M NaCl (mol kütlesi 58,44 g/mol) için 0,1 × 0,5 × 58,44 = 2,922 g NaCl tartılır.
Adım adım hazırlama
- Hesaplanan miktarı uygun hassasiyetteki terazide, temiz bir tartım kabına tartın.
- Katıyı bir beherde, son hacimden az miktarda saf suyla çözün; gerekirse manyetik karıştırıcı kullanın.
- Çözeltiyi balon jojeye aktarın, beheri birkaç kez saf suyla çalkalayıp bu suları da ekleyin.
- Çözelti oda sıcaklığına geldikten sonra balon jojeyi çizgisine kadar tamamlayın (göz hizasında, menisküsün alt kısmı çizgiye değecek şekilde).
- Kapağı kapatıp balonu ters düz ederek iyice karıştırın.
- Uygun bir şişeye aktarıp adı, konsantrasyonu, tarihi ve hazırlayanı etiketleyin.
Seyreltme formülü
C1 × V1 = C2 × V2
Örnek: 1 M stok çözeltiden 250 mL 0,05 M çözelti için V1 = (0,05 × 250) / 1 = 12,5 mL stok alınır ve 250 mL'ye tamamlanır.
Asit seyreltirken güvenlik
Derişik asit seyreltilirken her zaman asit suya eklenir, tersi yapılmaz. İşlem çeker ocak altında, koruyucu gözlük ve eldivenle, yavaşça ve karıştırarak yapılmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Sıcak çözeltiyi balon jojede çizgiye tamamlamak,
- Higroskopik maddeleri kurutmadan tartmak,
- Kristal sulu formun (örneğin CuSO4·5H2O) mol kütlesini susuz formla karıştırmak,
- Ölçü kabı yerine beher çizgisiyle hacim tamamlamak.
Sıvı stoktan çözelti: yoğunluk ve saflık
Derişik asitler genellikle kütlece yüzde ve yoğunluk ile verilir. Önce stok çözeltinin molaritesi bulunur: M = (yoğunluk × % saflık × 10) / mol kütlesi. Örneğin %37'lik, yoğunluğu 1,19 g/mL olan HCl için M = (1,19 × 37 × 10) / 36,46 ≈ 12,1 M. Ardından seyreltme formülüyle gereken hacim hesaplanır.
Sık sorulan sorular
Çözeltiyi beherde hazırlayıp hacmini beherden okuyabilir miyim?
Hayır. Beher çizgileri yaklaşık değer verir; kesin konsantrasyon için balon joje kullanılmalıdır.
Hazırlanan çözelti ne kadar süre kullanılabilir?
Maddeye göre değişir. Işığa duyarlı çözeltiler koyu renkli şişede saklanmalı, standart çözeltiler belirli aralıklarla kontrol edilmelidir.
Hangi terazi gerekir?
Tartılacak miktar küçüldükçe hassasiyet ihtiyacı artar. Miligram düzeyindeki tartımlar için 0,1 mg okunabilirlikte analitik terazi kullanılmalıdır.